Verkeersongevallen

Het vakgebied van mond-, kaak- en aangezichtsheelkunde is zéér nauw betrokken met de problematiek van de verkeersongevallen. Jaarlijks worden niet minder dan tweeduizend vijfhonderd patiënten met zware aangezichtsbreuken behandeld onder algehele narcose. Hierbij zijn niet gerekend de lichte breuken of de zuivere kleine of uitgebreide snijwonden in het aangezicht.

Hierbij dient de overheid en het publiek te beseffen dat dergelijke zware breuken van het aangezicht gemakkelijk vijf tot soms zelfs 10 uur operatietijd vergen. Zonder twijfel weet de publieke opinie dat dergelijke breuken mééstal optreden tijdens de verkeersongevallen in het weekend. De meeste van de geneesheren-specialisten in de mond-, kaak- en aangezichtschirurgie kennen dan ook de problematiek van vele uren nachtwerk boven de operatietafel om de slachtoffers van verkeersongevallen een zo goed mogelijk eindresultaat te laten kennen.

Vanzelfsprekend gebeurt dit in team-verband tesamen met de anesthesisten, de algemeen chirurgen, de orthopedisten en de andere disciplines die méé instaan voor de opvang van ongevallen in de ziekenhuizen.

België kent een van de beste netwerken ter wereld voor de spoedige opvang van verkeersslachtoffers en snel transport naar de ziekenhuizen.

Eén patiënte gaf haar schriftelijke toestemming om U een idee te geven van de mogelijkheden om de gevolgen van een verkeersongeval in het gelaat te behandelen.

Op 19-jarige leeftijd was deze jonge dame slachtoffer van een ernstig verkeersongeval. U ziet een pasfoto van de jonge dame vòòr het ongeval en de situatie bij opname nà het ongeval.

De CT scan laat zien dat er uitgebreide verbrijzelingen aanwezig zijn in het gelaat. De weke delen zijn gelukkig weinig aangetast. Vele tanden zijn losgeslagen en hangen met stukken kaak nog vast in de mond. De anesthesisten zullen de patiënte in slaap doen. De ingreep wordt uitgevoerd door een team bestaande uit de anesthesist, de mond-, kaak- en aangezichtschirurg en de ziekenhuisverpleegkundige. Zij kunnen beroep doen op goede radiografies om de ingreep te kunnen plannen.

De CT-scan laat zien dat de oogkassen geraakt zijn en dat het gehele middengelaat ingedeukt is, dat de onderkaak gekliefd is. Fijnere CT-beelden die niet getoond worden tonen eveneens een disjunctie tussen de jukbeenderen en de schedel en tussen de neusbasis en de schedel. Dit soort breuken wordt ook Le Fort III fractuur genoemd omdat het gehele gelaat los komt van de schedel.

Op de foto hierboven ziet U de mondletsels die uitgebreid zijn. De tanden hangen los, het bloed stroomt vanuit de neus naar de mondhoeken en ook de mond is vol bloed. Een van de grote problemen is het opnieuw samenstellen van de kaak met de betrachting een zo goed mogelijk behoud van alle tandelementen. Het behoud van eigen tanden is op langere termijn van groot belang voor de kauwfunctie en de ondersteuning van het middengelaat. De gedachtengang voor een jong meisje om na een ongeval met een gebit te moeten rond lopen is ook psychologisch zwaar om dragen. Men kan dit vergelijken met een amputatie van een lichaamsdeel. Hoe goed de prothese ook vervaardigd is, het blijft een vervangmiddel.

Dank zij de technische evolutie, kan thans door middel van osteosyntheseplaten een goede stabiliteit bereikt worden. Osteosyntheseplaten zijn kleine plaatjes bestaande uit titanium die toelaten verschillende beenfragmenten op een stabiele wijze te bevestigen. De rode pijl verwijst naar deze osteosyntheseplaatjes waarmee het gelaat terug aan mekaar wordt "geassembleerd". Deze assemblage gebeurt langsheen de mond of langs de schedelhuid of de oogkasrand.

De opbouw van het midden-gelaatsskelet na dergelijke zware ongevallen gebeurt trapsgewijze van boven naar onder. Eerst worden de oogkasranden gestabiliseerd, vervolgens de jukbeenderen en tenslotte het bovenkaakgedeelte dat via de tanden van boven-en onderkaak tijdelijk wordt bevestigd met metaaldraden (intermaxillaire fixatie) . Eens alle osteosyntheseplaten bevestigd zijn, wordt de intermaxillaire fixatie gelost.

Er wordt door de mond-, kaak- en aangezichtschirurg steeds een uiterste inspanning gedaan om de behandelingen te laten gebeuren langsheen littekens die voor het blote oog nadien niet meer zichtbaar zijn. Ook tal van zenuwen in het gezicht en verschillende bloedvaten moeten vermeden worden tijdens de operatieve ingrepen. Deze factoren samen maken de toegangsweg vaak zéér klein zodat speciale instrumenten en deskundige operatieve assistentie door verpleegkundigen noodzakelijk zijn. De resultaten zijn echter de moeite voor de patiënt.

De patiënten verblijven meestal nà een dergelijke ongeval met een langdurige ingreep ter correctie van de breuken minstens één nacht op de intensive care afdeling van het ziekenhuis. Reden tot opname op de intensive care is de bewaking van de luchtweg. De tanden zijn immers na dergelijke uitgebreide breuken met metalen draadjes opeen gebonden en ook de neus is verstopt. Daarom worden speciale buisjes doorheen de neus geplaatst om de luchtweg open te houden. De neusbreuken worden gestabiliseerd door inwendige tamponnage en een uitwendig plaatje. De neusbijholten, ook sinussen genoemd, worden hersteld door langs inwendige weg via de neus een soort ballon te plaatsen die de verschillende breuken van de sinus stabiel moet houden. Op deze wijze ontstaan complexe gelaatsverbanden. De voeding moet gedurende 6 weken vloeibaar en zacht zijn.

Enkele weken na het ongeval wordt duidelijk wat de sekwellen zijn. Als de breuken eenmaal gestabiliseerd zijn wordt in de mond gekeken naar het definitief herstel van de tanden. Vaak zullen dan kanaalbehandelingen noodzakelijk zijn bij de tandarts of aanvullende ingrepen op het tandvlees bij de MKA-chirurg (mond-kaak-aangezichtschirurg).  Niet zelden zal ook een tweede ingreep nodig zijn. Zo werd bij deze patiënte de noodzaak vastgesteld om de sterk verbrede neus na het ongeval verder te corrigeren. Bij een verbrijzelde neus bij een uitgebreid gelaatsongeval waarbij ook alle inwendige structuren van de neusbasis gebroken waren zal de MKA-chirurg in de eerste plaats trachten de inwendige structuren van het gelaat juist samen te stellen. De neus kan dan in een tweede tijd verder gecorrigeerd worden als de grote zwellingen weggeëbd zijn.

Bij een uitgebreid ongeval van het gelaat is het niet altijd gemakkelijk om een perfect herstel te krijgen. Men kan niet zomaar beenstukken terug aan mekaar krijgen als deze verbrijzeld zijn. Aangezien het gelaat vier dimensies kent (verticaal, horizontaal, transversaal en sagittaal) zal de MKA-chirurg het herstel moeten baseren op zijn kennis van de gelaatsharmonie. Dit is één onderdeel van de opleiding waarin specifieke aandacht uitgaat naar het herstel van de gelaatsdimensies. Deze kennis komt uitermate goed van pas tijdens het herstel van uitgebreide ongevallen van het aangezicht omdat vele van de technieken die daar aangeleerd worden kunnen benut worden bij het herstel van de gelaatsbreuken.

Vijf jaar later is het ongeval vaak vergeten maar niet altijd volledig verwerkt. Verzekeringsprocedures lopen vaak verder over vele jaren. Een goede documentatie en een kopie van de documenten die naar de huisarts verstuurd worden moeten door de patiënt goed bijgehouden worden. Tandletsels worden geregistreerd omdat het herstel nadien door de verzekering kan gedekt worden indien bewezen werd dat deze letsels het gevolg waren van het ongeval. Slechts de letsels die het gevolg zijn van het ongeval worden gedekt door de verzekering.

AANBEVELINGEN VANWEGE DE BEROEPSVERENIGING VAN GENEESHEER-SPECIALISTEN IN DE STOMATOLOGIE EN MOND-KAAK- en AANGEZICHTSCHIRURGIE INZAKE HET VERKEER :

  1. Pas Uw snelheid aan aan de de verkeerssituatie, de situatie van het wegdek en de wettelijke normen
  2. Ga niet dronken achter Uw stuur zitten
  3. Drugs maar ook geneesmiddelen die Uw rijvaardigheid kunnen beïnvloeden moeten vermeden worden
  4. Doe steeds een autogordel aan: het effect van de airbag alléén is onvoldoende
  5. Wees hoffelijk in het verkeer en houd rekening met voetgangers en fietsers
top